اخبار

گانودرما و کامبوچا از شایعه تا واقعیت

گروه: طب سنتی
۳ فروردین ۱۳۹۹
متاسفانه كم‌اطلاعی و ساده‌لوحی برخی افراد جامعه انگیزه‌ای برای سوء‌استفاده برخی تولیدکنندگان و وارد‌كنندگان محصولات تجاری شده و هر بار در پی یافتن بازاری پرسود تبلیغات گسترده‌ای در‌خصوص اثرات درمانی یك محصول به راه می‌اندازند. مدتی خواص شگفت‌انگیز چای سبز تیتر خبرها می‌شود و سپس جینسینگ بر سر زبان‌ها می‌افتد. چند سالی كه می‌گذرد و افراد متوجه عوارض و اثرات غیردرمانی محصول می‌شوند فرآورده متفاوت دیگری با ادعاهای درمانی متمایز وارد بازار شده و این چرخه معیوب مدام تكرار می‌شود. این بار با دكتر محمد‌علی زارعیان، پزشك و متخصص طب ایرانی درخصوص صحت و سقم اثرات و فواید درمانی دو قارچ گانودرما و كامبوچا كه در شبكه‌های مجازی طرفداران زیادی را به خود جلب كرده، گفت‌وگویی انجام دادیم. گانودرما، نوعی قارچ دارویی و غیربومی ایران است كه نباید به صورت خام یا خودسرانه مصرف شود، چون غذا نیست و می‌تواند عوارض دارویی داشته باشد. فرآورده‌ها و مشتقات این قارچ بیشتر از چین و ژاپن وارد كشور می‌شود و اغلب خالص نبوده و مواد موثره یكسان و خواص درمانی مورد نظر را ندارند. اكثر مطالعات انجام شده روی گانودرما حیوانی بوده و به‌دلیل محدود بودن آزمایش‌های انسانی نمی‌توان به آن استناد كرد ضمن این‌كه در مورد سمیت احتمالی گانودرما در بلندمدت گزارشی نشده و بیشتر اثرات درمانی مبنی بر منابع قدیمی طب چینی و ژاپنی است. كامبوچا، قارچ دارویی دیگر با ادعاهای درمانی زیادتری است كه روند مطالعاتی آن همچون گانودرما محدود و حیوانی بوده و در این خصوص شواهد ناكافی است و در حال حاضر بحث تجاری بودن این دو محصول پررنگ‌تر از خواص درمانی آن است. عمده‌ترین مصرف گانودرما درحال حاضر بیشترین مصرف گانودرما برای كاهش قند خون در افراد دیابتی است كه به گفته دكتر زارعیان در نتیجه برخی مطالعات حیوانی این موضوع تایید و برخی مطالعات دیگر آن را رد كرده‌اند. یك نمونه مطالعه انسانی نیز انجام شده كه پاسخ درمانی جدی نداشته و به اعتبار آن نمی‌توان مصرف این قارچ را تجویز كرد و این‌كه گفته می‌شود این قارچ اثر ضددیابت دارد و درمان‌كننده قطعی مرض قند است پایه علمی ندارد، چون دیابت را نمی‌توان صرفا به اعتبار مصرف یك گیاه درمان كرد و تنها با مصرف منظم و تجویز شده داروهایی قابل كنترل است و با وجودی كه در ایران گیاهان بومی و تایید شده زیادی برای كاهش قند خون وجود دارد، استفاده از گانودرما توجیه‌پذیر نیست. خواصی با شواهد ناكافی از دیگر خواصی كه به گانودرما نسبت داده‌اند خاصیت ضدسرطانی، تقویت‌كننده سیستم ایمنی و كبد، اثرات آنتی‌اكسیدانی و ضدمیكروبی و ادعاهای عجیب‌تر بهبود ام‌اس، برص، اگزما، زگیل تناسلی، آسم و... با این قارچ است. دكتر زارعیان می‌گوید: ادعاهای مربوط به خواص ضدسرطانی گانودرما توسط یك گروه پژوهشی در چند مقاله مطرح شده كه در بعضی از مطالعات آنها فراورده‌ای دارویی متشكل از هشت نوع گیاه كه یكی از آنها گانودرما بوده مورد بررسی قرار گرفته كه در مطالعات حیوانی این خاصیت تایید، ولی مطالعات انسانی محدود و شواهد ناكافی است. در مورد اثرات تقویت‌كنندگی سیستم ایمنی و آنتی‌اكسیدانی گانودرما نیز باید بدانید این خواص در همه گیاهان از جمله سبزی‌ها و میوه‌جات نیز وجود دارد این خصوصیات از این جهت بسیار مورد تبلیغ قرار می‌گیرند، چون ضعف سیستم ایمنی بدن و وجود مواد اكسیدانی از عوامل اصلی پیدایش انواع بیماری‌های مزمن است، اما آیا می‌توان با چنین نگرش كلی گانودرما و مشابه آن تمام میوه‌ها و سبزیجات را درمان‌كننده انواع بیماری‌ها بدانیم؟ مطالعات حاكی است مصرف پودر گانودرما در مدت زمانی بیش از یك ماه غیرایمن بوده و همراه با خطر آسیب به كبد است، اما مصرف خوراكی عصاره آن احتمالا بی‌خطر است و چون به نظر می‌رسد این قارچ قادر به كاهش فشار خون باشد مصرف همزمان آن با داروهای ضد‌فشارخون و ضد‌انعقاد توصیه نمی‌شود . این را بدانید در حال حاضر اطلاعات علمی كافی برای تعیین دوز درمانی مناسب گانودرما وجود ندارد. ادعاهای درمانی كامبوچا خواصی كه به این نوشیدنی نسبت داده‌اند ویژگی‌های پروبیوتیكی و اثرات مشابه چای سبز و دارا بودن خاصیت آنتی‌بیوتیكی، آنتی‌اكسیدانی، ضدسرطانی و... است. دكتر زارعیان قارچ كامبوچا را از نظر تركیبات پروبیوتیك حائزاهمیت می‌داند، اما با توجه به این‌كه اگر این نوشیدنی به روش صحیح تهیه نشود به انواعی از میكروب‌های كشنده آلوده شده و سبب آسیب و عوارض جدی كبدی و آلرژی‌زایی می‌شود مصرف آن را به صورت خودسرانه توصیه نمی‌كند. این متخصص در مورد مشابهت خواص كامبوچا با چای سبز می‌گوید، در صورتی كه این قارچ در اثر تخمیر چای سبز تولید شود، می‌تواند منافع آن را داشته باشد، ولی وقتی می‌توان با نوشیدن مستقیم چای سبز به این خواص دست یافت، دلیلی بر مصرف این نوشیدنی وجود نخواهد داشت. بحث دیگری كه در مورد كامبوچا مطرح است، خواص آنتی‌بیوتیكی آن است، اما باید بدانید این خاصیت به‌طور طبیعی در بیشتر گیاهان وجود دارد، ضمن این‌كه آنتی‌بیوتیكی بودن كامبوچا نشانه مفید بودن آن نیست، چرا كه مصرف چنین محصولاتی در درازمدت می‌تواند همچون داروهای آنتی‌بیوتیكی عوارض قابل‌توجهی داشته باشد. خواص آنتی‌اكسیدانی آن هم مشابه میوه‌ها و سبزیجات دیگر است و این‌كه گفته می‌شود به جهت دارا بودن خواص، چای سبز قند خون را تنظیم می‌كند یا با كنترل كلسترول بد خون، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را كاهش می‌دهد یا ادعای اثرات ضدسرطانی آن همه در حد مطالعات محدود حیوانی و سلولی بوده و اغلب استدلالی است تا تحقیقاتی و نمی‌شود به اعتبار این مطالعات اقدام به درمان كرد.
منبع: جام جم