مقالات

گیاهخواری آری یا نه؟

گروه: طب سنتی
۲۵ مرداد ۱۳۹۴

کمتر کسی است که درباره گیاهخواری چیزی به گوشش نخورده باشد. درباره گیاهخواری مطالب مختلف و گاه متناقضی منتشر شده است و مخالفان و موافقان گیاهخواری هر کدام توجیهاتی برای خود دارند. علی ای حال مثل بسیاری از مسائل حیطه پزشکی اظهار نظر مطلق درباره این موضوع به خطا رفتن است. در این نوشتار قصد داریم این موضوع را از منظر طب قدیم بنگریم و نظر حکما را در این زمینه جویا شویم.

در مقدمه این بحث لازم است ذکر کنیم که در طب قدیم خوراکیهایی که نقش غذایی داشته اند به 3 دسته تقسیم می شدند: غذای مطلق، غذای دوایی و دوای غذایی. غذای مطلق غذایی است که تقریبا تمام آن جذب شده و قابلیت تبدیل به بافتها و ذخایر غذایی را داشته باشد و تغییری در مزاج ایجاد نکند. اما غذای دوایی و دوای غذایی خوراکیهایی هستند که گرچه قسمتی از آنها به عنوان غذا جذب شده و ماده اولیه بافتها و ذخایر غذایی قرار می گیرد ولی بخشی از آنها جذب نشده یا در صورت جذب شدن قابلیت تبدیل ندارد و در بدن ایجاد تغییرات مزاجی می کند. به تعبیری این دو گروه علاوه بر غذارسانی اثر دارویی نیز دارند البته غذاهای دوایی اثر دارویی کمتری نسبت به دواهای غذایی دارند.

اما اهمیت ماین مقدمه از این جهت است که اکثر میوه ها و خوراکیهای گیاهی یا از دسته غذاهای دوایی هستند یا از دسته دوای غذایی. به تعبیری مداومت در خوردن این خوراکیها منجر به تغییرات مزاجی و خروج از حالت اعتدال می گردد. مثلا ابن سینا در کتاب قانون ذکر می کند که کسی که قصد دارد سلامتی خود را حفظ کند باید سعی کند غذاهای اصلی او از دسته غذاهای مطلق باشد یعنی گوشتها به ویژه گوشت گوسفند و گوساله کوچک و بزغاله، نان گندم بی آفت و خوراکیهایی که مزه آنها شیرینی ملایمی در دهان ایجاد می کند؛ چرا که غذاهای دوایی و دواهای غذایی کیفیت مایعات خارج سلولی را تحت تاثیر قرار داده و آن را از حالت طبیعی و عادی خارج می سازند. از میان میوه ها نیز میوه هایی که بیشترین مشابهت را به غذاهای مطلق دارند انجیر و انگور رسیده و شیرین هستند و خرما. البته مداومت بر مصرف خرما در شهرهایی که خرماخیز نیستند توصیه نمی شود.

از سوی دیگر خوراکیهای مختلف بسته به این که از چه منشأی باشند باید مراحلی را طی کنند تا تبدیل به بافتهای بدن گردند و این مسیر در خوراکیهای حیوانی به جهت مشابهت بافتهای آنها با بافتهای انسانی سریعتر صورت می گیرد و در خوراکیهای گیاهی این مسیر طولانی تر است لذا انرژی بیشتری در این مسیر صرف می گرد.

خلاصه کلام اینکه از نظر حکمای طب قدیم مصرف خوراکیهایی که غذای مطلق نیستند به قصد اصلاح عوارض ناشی از بدخوری و معالجه بیماریها و اصلاح طعم و عوارض ترکیبات غذایی نه تنها منع نشده بلکه توصیه نیز شده است ولی گیاهخواری به صورت یک عادت و رویه معمول به این دلیل که می تواند تغییرات مزاجی ایجاد کند و بدن را از حالت تعادل خارج کند توصیه نشده است.

منبع: روزنامه جام جم
مولف: دکتر محمد علی زارعیان